Dijital resim dünyasına hoş geldiniz...

Karakalem II

Yazan: Özdemir AKESEN — Yayın Tarihi: 10 Ocak 2013

Dijital resimde karakalem konulu yazılarımın bu ikincisinde dijital resimde karakalemle basit bir çizimin ve gölgelendirmesinin yapılışını inceleyeceğiz.

Daha önceki yazılarımda GIMP'in kurulmasını ve dijital resim çalışmaları için ayarlanmasını görmüştük. Bu hazırlık sürecinde, kısaca GPS denilen GIMP Resim Stüdyosu (GIMP Paint Studio)'nun kuruluşunu, GPS ile gelen hazır ayar setlerini, dijital tuvalimizi oluşturmasını ve kullanmasını da incelemiş ve dijital resim çalışmalarımızın olmazsa olmazı grafik tabletimizi yakından tanımıştık.

İstediğiniz her an, sayfanın sağ kenarındaki listeden ilgili yazıları tıklayıp inceleyebilir, bilgilerinizi yenileyebilirsiniz.

Dijital resimden yeterince verim alabilmemiz için grafik tabletimize ve kullandığımız yazılıma hâkim olmamız gerekir. Teorik bilgilerinizi arttırırken bir yandan da, bol bol alıştırma yaparak bu hâkimiyetinizi geliştirmenizi öneririm. Başlangıçta, ekrana bakarak resim yapamayacağınızı; grafik tabletinin tuhaf yüzeyinde bir o kadar tuhaf, kalem benzeri bir araçla çalışamayacağınızı, ... düşünebilirsiniz.

İnanın, yanlız değilsiniz. Bunlar dijital resme yeni başlayan herkesin aklından geçebilecek düşüncelerdir ve dijital tuvalinize daha ilk fırça darbelerinizi atmaya başladığınızda, bütün bu kaygılar hızla kaybolur.

NOT: Grafik tabletini henüz kullanmaya başlayanların duygularını Sayın Bilge Emel Çınar, gayet güzel dile getirmiş. Sayın Çınar'ın Tablet ile Photoshop'ta çizim yapmak için öneriler konulu bu yazısını okumak için  lütfen tıklayınız.

Dijital tuvalimizi oluşturalım

Şimdi GIMP'te yeni bir tuval oluşturmak için Dosya ⇒ Yeni komutuna tıklayın ya da bu komutun klavye kısayolunu (Ctrl+N) kullanın. Öntanımlı (İng. default) tuvalimiz bu çalışma için yeterli olacaktır. Benim öntanımlı tuvalim 16 cm x 16 cm @ 600 ppi'lık bir tuvaldir.

Hatırlayacaksınız, dijital tuvalimiz GIMP tarafından yüzde 100 yaklaştırma oranında gerçek boyutunda görüntülenmektedir. Bu nedenle tuvallerimizi, tamamını görebilmemiz için ekranımızın fiziksel boyutunun elverdiği büyüklükte hazırlamamız gerekir. Yine hatırlayacaksınız, bu en fazla A4 ebadındaki dijital tuvallerin gerçek hayattaki 100 cm x 70 cm gibi büyük tuvallere basılabilmesi için megapiksel değerlerini 10-20 mega piksel aralığında belirlememiz gerekir. İşte bu nedenle de öntanımlı dijital tuvalimin baskı çözünürlüğü 600 ppi'dir ve yaklaşık 14 mega piksellik bir tuvaldir..

Katmanları oluşturalım

Şimdi sıra, katmanları oluşturmaya geldi.  Katman ⇒ Yeni Katman ya da kısaca: Ctrl+Shift+N. Bu çalışmamız için 3 yeni katman oluşturacağız. Sırasıyla: Yardımcı Çizgiler, Çizim ve Gölge katmanları. 

Çalışmamızın her adımı için hazırladığım resimlerin sol-üst kenarlarında, o an hangi katman üzerinde çalıştığımı gösteren bir bilgi-notu da yeralıyor.

ÖNEMLİ NOT: Yeni bir resim çalışmasına başlamak için  gerekli bilgileri önceki yazılarımda bulabilirsiniz. Özellikle, dijital resim konusunda yeniyseniz, Dijital Tuvalimiz  ve Grafik Tabletimizle Tanışalım konulu yazılarımı okumanızı öneririm.

2B kurşun kalemimizi seçelim

GIMP'in araç kutusundaki boya fırçasını seçerek işe koyulalım. Olağan dışı bir işlem yapmamışsak :-) zaten GIMP başladığı zaman boya fırçası seçili durumdadır. Bu çalışmamızda GIMP Resim Stüdyosu'nda bulunan 2B kurşun kalemi kullanacağız. Bunun için boya fırçasının Araç Seçenekleri diyalog penceresinin alt kenarındaki düğmelerden soldan 2. sıradaki Araç Önayarını Geri Yükle düğmesine tablet kaleminizle tıklayın. Açılan hazır ayarlar (önayarlar, İng. presets) listesinde 2B Pencil (2B Kurşun Kalem) öğesini yine tablet kaleminizle tıklayıp seçin. 2B kurşun kalemin özellikleri boya fırçasının Araç Seçenekleri diyalog penceresine yüklenir.

Kalem rengini ayarlayalım

Şimdi Karakalem I yazımda bulunan referans renk tablosundaki 2B kurşun kalem rengini fırçamızın (2B kurşun kalemimizin) önalan rengi yapacağız. Bunun için GIMP'in Araç Kutusu'ndaki önalan rengini gösteren karenin üzerine () tablet kaleminizle tıklayın. Önalan Rengini Değiştir diyalog penceresi açılır (bkz. Şekil 1)

Şekil 1 GIMP'te 2B kurşun kalemimizin rengini gerçek 2B kurşun kalemin rengi yapıyoruz.

Şekil 1'de altını kırmızıyla çizdiğim HTML Gösterimi: yazısının sağındaki alana 2B kurşun kalemi renginin 16'lık sayı sistemindeki değeri olan 444444 rakamlarını yazın ve ENTER tuşuna basın. Tamam düğmesine tablet kaleminizle tıklayıp diyalog penceresini kapatın. Artık gerçek bir 2B kurşun kalemimiz var.

Kalem kalınlığını ayarlayalım

Şimdi, dijital tuvalimizin baskı çözünürlüğü değerine göre kurşun kalemimizin kalınlığını ayarlamaya sıra geldi. Bu çalışmada çizim ve tonlama için 0,9 mm 2B kurşun kalem kullanacağım.

ÖNEMLİ:

GIMP'te boyama araçlarının (fırça, hava fırçası, estomp aracı, silgi ve kalem) boyutları piksel cinsindendir. Fakat kalem kalınlıklarını milimetre cinsinden bilmemiz işimizi kolaylaştırır. Basit bir formül yardımıyla çalışmak istediğimiz kalem kalınlığından piksel cinsinden fırça boyutunu hesaplayabiliriz. Bilmemiz gereken ikinci parametre dijital tuvalimizin ppi (inç başına piksel) cinsinden baskı çözünürlüğüdür. İşte formülümüz:

Fırça Boyutu (piksel) = (Dijital tuvalin baskı çözünürlüğü (ppi) / 25) * istediğimiz kalem kalınlığı (mm)

Örneğin, 600 ppi'lik  dijital tuvalimize 0,9 mm bir kurşun kalemle çizmek istiyoruz. Boya fırçasının boyutu kaç piksel olmalıdır, bulalım:

Fırça Boyutu (piksel) = (600 ppi / 25) * 0,9 mm

Fırça Boyutu = 24 * 0,9 ⇒ 21,6 piksel

olacaktır.

Demek ki, 600 ppi'lik dijital tuvalde 0,9 mm bir kurşun kalemle çizim yapmak istersek, boya fırçasının Araç Seçenekleri diyalog penceresindeki Boyut alanına 21,6 değerini yazmamız gerekir.

Aşağıda,  Tablo 1'de bazı baskı çözünürlükleri için yaygın kalem kalınlıklarının piksel cinsinden karşılıklarını görüyoruz:

mm: 100 ppi: 150 ppi: 250 ppi: 300 ppi: 350 ppi: 400 ppi: 450 ppi: 500 ppi 600 ppi: 800 ppi: 1000:
0,1 0,4 0,6 1,0 1,2 1,4 1,6 1,8 2,0 2,4 3,2 4,0
0,2 0,8 1,2 2,0 2,4 2,8 3,2 3,6 4,0 4,8 6,4 8,0
0,3 1,2 1,8 3,0 3,6 4,2 4,8 5,4 6,0 7,2 9,6 12,0
0,5 2,0 3,0  5,0 6,0 7,0 8,0 9,0 10,0 12,0 16,0 20,0
0,7 2,8 4,2 7,0 8,4 9,8 11,2 12,6 14,0 16,8 22,4 28,0
0,9 3,6 5,4 9,0 10,8 12,6 14,4 16,2 18,0 21,6 28,8 36,0 
1,0 4,0 6,0 10,0 12,0 14,0 16,0 18,0 20,0 24,0 32,0 40,0
1,5 6,0 9,0 15,0 18,0 21,0 24,0 27,0 30,0 36,0 48,0 60,0
2,0 8,0  12,0 20,0 24,0 28,0 32,0 36,0 40,0 48,0 64,0 80,0

Tablo 1 Bazı baskı çözünürlükleri için yaygın kalem kalınlıklarının piksel cinsinden karşılıkları.

Böylece örneğin, 450 ppi'lik dijital tuvalimizde 0,9 kurşun kalemle çizim yapmak istersek, GPS setinden 2B Pencil (2B Kurşun kalem)'i seçtikten sonra boya fırçasının Araç Seçenekleri diyalog penceresindeki Boyut parametresinin değerini 16,2 piksel yapmamız gerekir.

Dijital resimde bir karakalem alıştırması

GPS setindeki 2B kurşun kalemle bir kaç nesnenin konturlarını çizerek çalışmamıza başlayacağız. Bir vazo, iki fincan ve bir kitaptan oluşan bir kompozisyon düşündüm (bkz. Şekil 2):

Şekil 2 Çizimimize başlıyoruz.

Konturları dijital tuvalimdeki Artalan katmanının üzerinde yeralan  ikinci katmana çiziyorum. Şu an Artalan'ın hemen üzerinde bulunan katmana ise yardımcı çizgileri çizdim. Şekil 2'deki çizimi, yardımcı çizgilerle birlikte görelim şimdi (bkz. Şekil 3):

Şekil 3 Çizim, yardımcı çizgilerle birlikte.

Yardımcı çizgileri çizimin düzgün yapılması için referans olarak kullanıyorum.

Yardımcı çizgileri nasıl çizeriz?

Bunun için önce Ctrl+L klavye kısa yoluyla da açılan Katmanlar diyalog penceresinde yardımcı çizgiler için kullanacağımız katmanı tıklayıp seçmemiz gerekir.  Dijital resimde, sadece seçili katman üzerinde çizim ve boyama yapabiliriz.

Çizgileri çekmek için önce, tablet kalemiyle GIMP'in Araç Kutusu'ndaki Kalem aracını  (Kalem) simgesine tıklayıp seçin. Kalem aracının hazır ayarlar listesini, Araç Seçenekleri diyalog penceresinin araç çubuğunda yeralan soldan 2. sıradaki Araç Önayarını Geri Yükle düğmesine tablet kaleminizle tıklayıp açın ve listeden Perpective Lines (Perspektif Çizgileri) öğesine tıklayın.

Kalem rengini ve kalınlığını ayarlayın. Bunun için yapmanız gerekenler, bu yazımda daha önce anlattığım 2B kurşun kalemin rengini ve kalınlığını (boyutunu) ayarlamak için yapılanlarla aynıdır.

Kırmızı rengin HTML gösterimi FF0000 şeklindedir.

Dijital tuvalimin baskı çözünürlüğü 600 ppi'dir. Buna göre kalem kalınğını 10 piksel yaptım. Siz de tuvalinizin baskı çözünürlüğüne uygun bir piksel değerini Araç Seçenekleri'nin Boyut kutusuna yazın. Uygun boyut değerini bulmak için bu yazımda daha önce verdiğim formülü ya da  Tablo 1'i kullanabilirsiniz.

Sıra geldi kırmızı kalemle yardımcı çizgileri tuvalimize (tuvalimizdeki seçili katmana) çekmeye. Şekil 3'te gördüğümüz gibi 2 yatay 4 tane de dikey çizgi kullandım. Çizgileri çekmek için dijital tuvalinizin tamamını ekranınızda görecek bir yaklaştırma oranına geçin. Hatırlayacaksınız, ekranımızda tuvalimizin tamamını (ve gri renkli arka planı) görebildiğimiz standart yaklaştırma oranımız yüzde 100'dü.

Şimdi tablet kaleminizle tuvalinizin sol kenarındaki gri alana tıklayın. Tıklayacağınız noktayı dikey cetvel üzerinde izleyebilirsiniz. Bu ilk tıklama sonrası tablet kaleminizi tablet yüzeyinden kaldırın ve tuvalinizin sağ kenarındaki gri alana getirin. Bunu yapabilmeniz için yüzeye değdirmeden fakat, tabletin kalemi algılayabileceği mesafede tutarak kaleminizi tablet yüzeyinde hareket ettirmeniz gerekir.

Şimdi klavyede Shift tuşuna basılı tutun. Ctrl tuşunu da basılı tutarak sağ kenardaki gri alanda kaleminizi tıklayın.

Kırmızı renkli, yatay bir çizgi çekmiş olmanız gerekir.

Shift tuşu doğrular çizmek için kullanılır. Aynı anda Ctrl tuşuna da basılı tutmak 15'er derecelik adımlarla doğrular çizmemizi sağlar. Böylece yatay ve dikey çizgileri kolay bir şekilde çekebiliriz.

Tablet kalemimizle doğrular çizmek için kalem aracının perspektif çizgiler hazır ayarını kullanmamızın nedeni, bu hazır ayarın aynı adlı boyama hareketinin kalem basıncına kapalı olmasıdır. Boya fırçası seçiliyken tablet kalemimizle bu şekilde doğrular çekemeyiz. Çünkü ilgili boyama hareketinde kalem basıncıyla opaklık ve boyut parametreleri ilişkilidir. Fakat fırça seçiliyken fareyle bu doğruları çekebiliriz. Çünkü farenin basınç özelliği bulunmamaktadır.

Şimdi diğer yardımcı çizgileri çekebilirsiniz. 

Çizim tekniği

GPS 2B kurşun kalemle konturları çizerken kalemi tablet yüzeyine hafifçe bastırıyorum. Böylece ince uçlu bir kalemle çizebiliyorum (GPS 2B Pencil hazır ayarının boyama hareketlerindeki kalem basıncı-boyut eğrisi, hafif dokunuşlarda kalın fakat, kalemi bastırdıkça incelen bir 2B kurşun kalem ucu sağlar).

Yanlış çizgiler çizmekten korkmayın. Nesnelerin asıl konturlarını bulmak için birbirini izleyen araştırma çizgileri çizmemiz gerekir. Geleneksel resimde, asıl çizgileri buluncaya kadar kalemi bastırmadan çizmemiz önerilir. Daha sonra asıl çizgileri koyultur, hafif çizilmiş araştırma çizgilerini de silgiyle temizleriz.

Aynı şekilde, dijital resimde de araştırma çizgilerimizi silgiyle temizlememiz gerekir. Şu farkla ki, istediğimiz kadar çizme ve silme özgürlüğümüz vardır.  İşte bu nedenle yanlış çizmekten korkmayın. Bu, dijital resimdeki avantajlarımızdan biridir: Dijital tuvalimizi binlerce, binlerce kez silebiliriz.

Dijital resimdeki bu avantaj, benim az gelişmiş resim becerimi arttırmam için son derece yararlı oluyor. Aylar önceki, iki ay önceki, bir ay önceki çizimlerimle bugünkü çizimlerimi karşılaştırıyorum ve resim tekniğimin gelişimini görüyorum. Bu durum beni daha fazla resim çalışmaya sevk ediyor.

Örneğin, ardı ardına fırça darbeleriyle birbirini izleyen, kesen, bir öncekinin yönünü değiştiren araştırma çizgileri çizmeye başladım. Bir eğriyi tek hamlede çizmek yerine bu tarz çalışmak benim için daha verimli oluyor.

Tuvali yaklaştırıp hassas çizimler yapabilirsiniz. 14cm x 14cm @ 600 ppi'lık dijital tuvalimi yüzde 200 yaklaştırıyorum. Böylece başka hiçbir parametreyle oynamadan çizimleri, 0,9 mm 2B kurşun kalemle birkaç santimetre mertebesinde, rahat bir şekilde yapabiliyorum.

Dijital tuvalimizin tamamını ekranımızda göremediğimiz yaklaştırma oranlarında çalışırken en büyük yardımcımız Gezgin diyalog penceresidir (Pencere ⇒ Rıhtımlanabilir Kutular ⇒ Gezgin). Gezgin diyalog penceresindeki beyaz alan, dijital tuvalimizin üzerinde çalıştığımız bölümünü gösterir. Tuvalime yüzde 200 yaklaşınca çalıştığım alanı aşağıda, Şekil 4'te görüyoruz:

Şekil 4 Dijital tuvale yaklaşıp birkaç cm mertebesinde çalışabiliriz..

NOT: Yaklaştırma için Ctrl+Fare tekerleği'ni kullanabiliriz. Ancak bazen bu yöntem yaklaştırıp uzaklaştırmıyor. Oysa, GIMP penceresinin alt kenarında yeralan yaklaştırma oranları açılır listesini kullanmak daima işe yarar. Listede olmayan değerleri de listedeki o anki oranı seçip klavyeden istediğiniz değeri yazıp ENTER tuşuna basarak girebilirsiniz. Bu açılır listeyi göremiyorsanız, GIMP penceresinin ekranı kaplamasını sağlayın.

Gezgin diyalog penceresi de yaklaştırma-uzaklaştırma için kullanılır. Araç çubuğundaki üzerlerinde artı ve eksi işareti olan düğmeler adım adım yaklaştırma-uzaklaştırma yapar (bkz. Şekil 4).

Gezgin diyalog penceresindeki beyaz alan üzerinde Ctrl+Fare tekerleği ile de tuvale yaklaştırma-uzaklaştırma yapılabilir.

Fakat gezgin diyalog penceresinin asıl görevi tuval üzerinde gezinmeyi sağlaması. Bunun için diyalog penceresindeki beyaz alanı tablet kaleminizle tıklayıp sürükleyin. Bu beyaz alan, dijital tuvalinizde çizim yaptığınız o anki alanı, dijital tuvalinize göre orantılı halde gösterir.

Silgi

Şekiller istediğim olgunluğa geldiğinde gerekiyorsa çizgileri netleştiriyorum. Fazla çizgileri silgiyle (Silgi) temizliyorum. GPS silgi setindeki Hard Eraser (Sert Silgi), tablet kalemiyle iz bırakmadan siliyor. Gerekirse boyut parametresini yükselterek geniş alanları kolay bir şekilde silebiliriz. Boyut parametresinin değerini azaltarak, bu defa daha dar alanları hassas bir şekilde silebiliriz.

GPS silgilerinden Graphite Shade Eraser (Grafit Tonlama Silgisi), koyu tonları silgiyle açmak için kullanılır. Dar alanlarda kullanacaksanız silginin 250 piksel olan boyut parametresini azaltmanız, örneğin 40 piksel yapmanız gerekir.

Opaklığı 100 olan silgiler tablet kalemini biraz bastırmak şartıyla iz bırakmadan siler. Tonları açmak istediğimizde bu defa silginin iz bırakması gerekir.

Gölgeler

Alıştırmamızın son bölümünde Gölge katmanına geçeceğiz ve gölgelemeyi bu katman üzerinde yapacağız.

Dijital resimin olmazsa olmazı katmanlar pek çok avantaj sunar. Gölgelemeyi ayrı katman üzerinde yapmamız, resmin geri kalanına dokunmadan sadece gölgeler üzerinde çalışmamıza imkân verecek.

Aşağıda, Şekil 4'de benim bu yazı için hazırladığım dijital karakalem çalışmasının bitmiş hâlini görüyoruz:

Şekil 4 Dijital karakalem çalışmamın bitmiş hâli.

Gölgelemeyi yaparken GPS 2B kurşun kalem ve GPS grafit tonlama silgisini kullandım. Yüzde 200 yaklaştırma oranında, 2B kurşun kalemi tablet yüzeyine fazla bastırmadan çalıştım. Ara ara Çizim katmanına geçip bazı konturları silgiyle yumuşattım.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere...


© 2012-2020 www.dijitalresimnedir.com. Tüm Hakları Saklıdır.

Sistem Tasarımı ve Kodlama:

Özdemir Akesen

Grafik Tasarım:

Özdemir Akesen