Dijital resim dünyasına hoş geldiniz...

Karakalem I

Yazan: Özdemir AKESEN — Yayın Tarihi: 09 Ağustos 2012

GIMP Resim Stüdyosu'nu kullanmaya karakalem ile başlıyoruz.

Dijital resim, geleneksel resim ile aynı doğallığa sahiptir. Çünkü, dijital resim için kullanılan yazılımlar ve elbette GIMP, kullanıcı dostudurlar ve geleneksel resimden modellenmiş dijital bir resim stüdyosunu bizlerin istifadesine sunarlar.

Yeni bir resim çalışmasına başlıyoruz

Yeni bir resim çalışmasına başlamak için aşağıdaki adımları izleyin:

  1. Grafik tabletinizi bilgisayarınıza bağlayın,
  2. GIMP'i çalıştırın,
  3. Dijital tuvalinizi oluşturun (Dosya ⇒ Yeni komutunu verin ya da klavyede Ctrl+N kısayolunu tuşlayın),
  4. Yeni bir katman oluşturun (Katman ⇒ Yeni Katman komutunu verin ya da klavyede Shift+Ctrl+N kısayolunu tuşlayın). Açılan Yeni Katman diyalog penceresinde Katman adı alanına bir katman adı yazabilirsiniz. Başka hiçbir şeyi değiştirmeye gerek yoktur. Katmanı oluşturmak için Tamam düğmesine tıklayın ya da klavyede ENTER tuşuna basın.

Üçüncü adımda yeni bir tuval oluştururken öntanımlı tuvalin yanısıra mevcut tuval şablonlarından birini de seçebilirsiniz. Bunun için Yeni bir Görüntü oluştur diyalog penceresinin üst bölümündeki Şablon açılır listesini tıklayıp açtıktan sonra listeden istediğiniz bir şablonun adına tıklamanız kâfidir. Aşağıda, Şekil 1'de Şablon listesini açılmış halde görüyoruz:

Yeni tuvalinizin şablonuna tıklayın...

Şekil 1 GIMP'te bir şablondan tuval oluşturma.

Şablon açılır listesinden bir şablona tıklayınca, ilgili şablonun özellikleri, diyalog penceresine yüklenir. Burada tuvalinizin özelliklerini değiştirebilir; örneğin, yönelimini dikey ya da yatay yapabilirsiniz. Yaptığınız değişiklikler seçtiğiniz şablonun özelliklerini değiştirmez.

Herşey tamam olduğunda, tuvalinizi oluşturmak için Tamam düğmesine tıklayın  ya da klavyede ENTER tuşuna basın.

NOT: GIMP'te bağımsız bir Şablonlar diyalog penceresi de vardır. İstersek, bu diyalog penceresinde bulunan listeden de bir şablonun adına tıkladıktan sonra yeni bir tuval oluşturabiliriz.

Fakat Şablonlar diyalog penceresi, Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresinin aksine,  tuvalimizi, özelliklerini geçici olarak değiştirip oluşturmamıza izin vermez. Bir şablon seçip özelliklerini düzenlediğimiz takdirde, yaptığımız değişiklikler seçili şablonun yeni şekli olarak kaydedilir.

Şablonların oluşturulması ve Şablonlar diyalog penceresinin kullanılması konularındaki ayrıntılı bilgiyi Dijital Tuvalimiz başlıklı yazımda bulabilirsiniz.

Boyama araçlarımız

Dijital resim çalışırken aşağıdaki boyama araçlarını dönüşümlü olarak kullanırız:

  • Boya Fırçası  (Boya fırçası): Temel çizim ve boyama aracımızdır.
  • Hava Fırçası (Hava fırçası): Geniş alanları kolay bir şekilde boyar. İkinci bir boya fırçası gibi de kullanılabilir.
  • Silgi (Silgi): Çizim ve boyama yapılan katman üzerindeki istenen kısımları silmek için kullanılır.
  • Estomp Aracı  (Lekeleme aracı): Renkleri birbirine karıştırmak, tonları yumuşatmak, vb için kullanılır.

GIMP her açıldığında istediğimiz hazır ayarların yüklenmesi

Şimdi anlatacağım yöntemle GIMP her açıldığında boyama araçlarının istediğimiz hazır ayarlarının yüklenmesini sağlayabiliriz. Bu işlem, GIMP'in kurulumu sonrası yapılacak düzenlemelerden biridir. Ayrıca bu ayarlar, gerek görüldükçe, değiştirilip tekrar kaydedilebilir. Böylece boya fırçamız, hava fırçamız, silgimiz, estompumuz ve diğer araçlarımız GIMP her açıldığında kullanıma hazır olur.

Yaptığımız hazır ayar seçimlerinin GIMP her açıldığında yüklenmesini sağlayan bu mekanizmaya Araç seçeneklerinin kaydedilmesi adı verilir. 

Aşağıda, Tablo 1'de dönüşümlü kullanılan boyama araçları için benim seçtiğim başlangıç hazır ayarlarını görüyorsunuz:

   Adı: Kısayolu: Hazır Ayar Adı:
Boya fırçası aracı P 2B Pencil (2B Kurşun kalem)
Hava fırçası (sprey) aracı A  Airbrush Digital (Dijital hava fırçası).
Silgi aracı E Hard Eraser (Sert silgi)
Estomp (lekeleme) aracı S Normal Smudge (Normal estomp)

Tablo 1 GIMP'te önüşümlü kullandığımız boyama araçlarının başlangıç hazır ayarları.

Hazır ayarların seçilmesi için GIMP 2.8'den itibaren artık bir kaç yöntem vardır. Bu yöntemlerden, GIMP'in önceki sürümlerinden bildiğimiz Araç Seçenekleri  diyalog penceresinin araç çubuğunu kullanmak, klasik yöntemdir ve daha pratiktir. Aşağıda, Şekil 2'de GIMP'in Araç Seçenekleri diyalog penceresindeki araç çubuğunun kullanılmasını görüyoruz:

GIMP'te Araç Seçenekleri diyalog penceresinin araç çubuğu

Şekil 2 GIMP'te Araç Seçenekleri diyalog penceresinin araç çubuğu.

Araç Seçenekleri diyalog penceresinin araç çubuğunda bulunan ve Şekil 2'de 2 numarayla gösterdiğim düğmeye tıklarsanız seçili aracın —varsa, hazır ayarlar listesi açılır. Yukarıda, Tablo 1'de gördüğünüz hazır ayarları ya da tercih ettiğiniz hazır ayarları bu listeden tıklayıp seçebilirsiniz.

NOT: Hazır ayarlar (önayarlar, İng. presets) ile ilgili ayrıntılı bilgi için GIMP Resim Stüdyosu Hazır Ayarları adlı yazıma bakabilirsiniz.

Boya fırçasını, hava fırçasını, silgiyi ve estompu seçip hazır ayarlarını belirledikten sonra sıra bu ayarları kaydetmeye gelir. Düzenle ⇒ Tercihler komutuna tıklayıp Tercihler diyalog penceresini açın. Sol taraftaki listeden Araç Seçenekleri öğesine tıklayıp Araç Seçenekleri bölümüne geçin (Bkz. Şekil 3:

GIMP'te araç seçenkelerinin kaydedilmesi

Şekil 3 GIMP'te araç seçenkelerinin kaydedilmesi.

Kırmızı dikdörtgen içinde gördüğünüz Araç seçeneklerini şimdi kaydet düğmesine tıklayıp kayıt işlemini gerçekleştirin.

Böylece GIMP her açıldığında yeni tuvalimizi oluşturup hemen dijiral resim çalışmaya başlayabiliriz.

NOT: GIMP'in araç kutusundaki bütün araçlar için ayar yapıldıktan ya da bir hazır ayar seçildikten sonra bu şekilde kayıt mümkündür.

Örneğin daha sonra kovadan dolum aracı (Kovadan dolum aracı)'na yeni bir hazır ayar ekleyeceğiz ve GIMP'in açılışta kovadan dolum aracını bu hazır ayarla başlatmasını sağlayacağız.

Keza, yazı aracı (Yazı aracı)'nın yazıtıpini ve punto cinsinden büyüklüğünü daha kullanışlı hâle getireceğiz ve araç seçeneklerini GIMP'in açılırken yüklemesi için kaydedeceğiz.

Boya fırçamız

Dijital resimde en fazla kullanacağımız ve en çok hazır ayarı olan boyama aracımız, boya fırçasıdır. 2B kurşun kalemden kuru boya kalemine, toz grafit fırçasından yağlıboya fırçasına kadar sayısız çeşitliliğe sahiptir. Aşağıda, Şekil 4'te boya fırçasının, 2B tonlama kalemi hazır ayarı seçildikten sonra Araç Seçenekleri  diyalog penceresine yüklenen özelliklerini görüyoruz:

2B Gölgeleme kalemi

Şekil 4 2B Tonlama kalemi.

Şimdi, boya fırçasının başlıca özelliklerini gözden geçirelim:

Opaklık (ışık geçirmezlik), fırça darbelerinin alttaki fırça darbelerini örtme derecesidir. 0-100 arası değerler alabilir ve hassasiyeti 0,1'dir. Değerler 0'a yaklaştıkça fırça darbelerimiz saydamlaşır.

Şekil 4'te gördüğümüz 2B tonlama kaleminin opaklığı yüzde 10'dur.  Dolayısıyla oldukça saydam fırça darbeleri olacaktır. Fakat Artımlı parametresi işaretli olduğundan opaklık, bir fırça darbesinin aynı noktalardan ard arda geçmesi hâlinde rahatça yüzde 100 değerine ulaşır.

Boyut parametresi, fırça ucunun piksel (benek) cinsinden kalınlığını belirler. 1-10.000 (on bin) aralığında değerler alabilir ve hassasiyeti 0,01'dir. Şekil 4'teki Boyut parametresinin değeri 20 pikseldir.

NOT: GIMP'i dijital resim çalışmalarımız için hazırlarken yaptığımız ayarlar gereğince, boyut parametresi, dijital tuvalin baskı çözünürlüğüne göre yorumlanır. Böylece, boyutu 20 piksel olan bir fırçanın  ucu, 300 ppi baskı çözünürlüğüne sahip bir tuvalde, 600 ppi baskı çözünürlüğüne sahip bir tuvale göre 2 katı daha kalın olacaktır.

Artımlı parametresi opaklıkla ilgilidir ve işaretli olduğunda aynı fırça darbesinin bir yerden tekrarlı geçişlerinde opaklık değeri yükselir; nihayet, yüzde 100 olur. Artımlı parametresi işaretsiz olduğunda fırça darbesinin en fazla opaklığı, opaklık parametresinin değeri kadar olacaktır.

Kararsızlık uygula parametresi işaretli olursa diyalog penceresinde Miktar parametresinin değerini girebileceğimiz bir metin alanı görünür. Kararsızlık uygulandığında fırça darbesinin izleyeceği yol, bizim belirlediğimiz yolun dışına çıkar. Bu keyfiyeti belirleyen Miktar parametresi, 0-50 aralığında değerler alabilir ve hassasiyeti 0,01'dir.

Boyama Hareketleri

Boya fırçasının ve boyamada kullanılan diğer araçların (hava fırçası, estomp aracı, silgi, vd.) pek çok özelliği,  grafik tableti kaleminin basınç, eğim, kalem hızı vb parametreleriyle ilişkilendirilebilir. Böylece örneğin, kalemi hafif bastırınca daha saydam ve ince; kalemi bastırdıkça opaklığı ve kalınlığı artan fırça darbeleri elde edebiliriz. Bu ilşkilendirme modeline boyama haraketleri adı verilir.

Boyama hareketleri, GIMP 2.8 ile gelen bir adlandırmadır ve GIMP'in önceki sürümlerinde fırça hareketleri denilen ilşkilendirme modelinin geliştirilmiş hâlidir. Boyama hareketleri, dijital resimde doğallığı sağlayan önemli bir özelliktir.

Şimdi, bu bilgilerin ışığında Şekil 5'i inceleyelim:

2B kurşun kalem

Şekil 5 GIMP Resim Stüdyosu'nda 2B kurşun kalem.

Buraya örnek olarak aldığım GIMP Resim Stüdyosu'yla gelen 2B kurşun kalemin (2B Pencil) opaklığı yüzde 70, boyutu 20 piksel ve Artımlı parametresi işaretlidir.

GPS 2B kurşun kalemin opaklık ve boyut parametreleriyle kalem basıncı ilşkillidir. Dolayısıyla hafif basınçlarda daha açık (saydam), yüksek basınçlarda daha koyu (opak) çizgiler elde ederiz.

Asıl ilginci, 2B kurşun kalemin hafif  dokunuşlarda kalın, fakat kalemi grafik tablete bastırdıkça incelen kalem ucudur. Bu, boyut-basınç ilişkisini yöneten eğrinin bir sonucudur. Aşağıda, Şekil 6'da GPS 2B kurşun kalemin boyut-basınç eğrisini görüyoruz:

GPS 2B kurşun kalem boyut-basınç eğrisi

Şekil 6 GPS 2B kurşun kalemin boyut-basınç eğrisi.

NOT: Şekil 6'daki yazıların ve alanların gri olması, diyagramın düzenlemeye kapalı olduğunu gösterir. Bunun nedeni, GIMP Resim Stüdyosu'nu kurarken ilgili dosyaları salt-okunur yapmamızdır. Böylece hazır ayarların orijinallikleri korunmuş olur.

Bir hazır ayarı, kopyasını çıkartıp düzenleyebiliriz.

Böylece GPS 2B kurşun kalem ile hafif dokunuşlarda açık ve kalın; bastırdıkça koyulaşan ve incelen darbeler atmak mümkündür.

Her hazır ayarın kendi adıyla anılan bir öngörülen boyama hareketi seti vardır. Bu ayarların çoğunda sadece kalem basıncıyla opaklığı ilişkilendiren temel bir model bulunur.

Kendi boyama hareketlerimizi hazırlayıp hazır ayarlarla kullanabiliriz.

Kurşun kalem tonları ve dijital resimdeki karşılıkları

Dijital resimde karakalem çalışırken orijinal kurşun kalem renk tonlarını kullanmamız çalışmalarımızın doğallığını arttırır.

Gerçek dünyada kurşun kalemlerin 9H'den 9B'ye kadar derecelendirilmiş bir renk skalası vardır. Aşağıda, Şekil 7'de bu renk skalasını görüyoruz. Her rengin altında kurşun kalem derecesi ve onun da altında bu rengin onaltılık sayı sisteminde yazılmış RGB değeri bulunmaktadır. Dijital resim yazılımlarında renkleri hem RGB hem de onaltılık gösterimde girebiliriz. Fakat onaltılık gösterim daha kullanışlıdır (Bkz. Şekil 7):

Kurşun kalem tonları ve dijital resimdeki karşılıkları

Şekil 7 Kurşun kalem tonları ve dijital resimdeki karşılıkları.

RGB Renk Sistemi ve Onaltılık Renk Sayıları:

Bilgisayar ekranları, televizyonlar ve mobil cihazların ekranları renkleri RGB renk uzayı denilen matematik bir sisteme göre görüntüler. Buna göre, ekrandaki herhangi bir renk, farklı yoğunluklardaki kırmızı, yeşil ve mavi (İng. Red, Green, Blue) renkli üç farklı ışığın birleşimiyle oluşur.

Kırmızı, yeşil ve mavi ışıkların şiddeti 0-255 arası tam sayılarla gösterilir. Örneğin RGB (0, 0, 0) siyahın, RGB (255, 255, 255) de beyazın RGB değeridir.

Bizler onluk sayı sistemini kullanırız fakat bilgisayarlar ikilik sayı sistemiyle çalışır.

Onaltılık sayı sistemi, ikilik sayıların gösterilmesinde daha kullanışlı bir yol sunar. Örneğin 255, ikilik sistemde 11111111 şeklinde yan yana yazılan 8 tane 1 ile gösterilir. Yan yana 8 tane ikili basamak bir bayt eder ve bayt, bilişimde kullanılan temel ölçü birimidir. Onaltılık gösterimde her bayt'ı iki basamakla ifade edebiliriz. Buna göre 255 sayısı onaltılık sistemde FF şeklinde yazılır.

Onaltılık sistemde 0-9 sayılarına ilaveten A-F harf aralığı kullanılır. Yani, onaltılık bir sayının her basamağında 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 0 sayıları ile A, B, C, D, E, F harfleri bulunabilir. Bu harflerin onluk karşılıkları sırasıyla 10, 11, 12, 13, 14 ve 15'tir.

RGB renklerini gösteren onaltılık sayılar soldan sağa ikişer basamak, ikişer basamak okunur. Onaltılık ikişer basamak 1 bayt'tır. Dolayısıyla her bir renkli ışığın şiddeti, 1 bayt (8 tane ikili basamak yani 8 bit)'lık sayılarla ifade edilir.

Buna göre, beyaz renk için RGB (255, 255, 255) değeri, FFFFFF onaltılık sayısıyla gösterilir ve soldan sağa doğru FF, FF, FF şeklinde okunur.

Dijital resim yazılımlarına onaltılık renk sayılarını da girebiliriz. Böylece renkleri kolay biçimde tanımlamış oluruz.

Bu konu da diğer pek çok konu gibi dijital resim çalışmalarımız boyunca netlik kazanacaktır. Örneğin hemen bir sonraki dersimizde GIMP'in renk penceresinde 2B kalemimizin rengini (444444) bu şekilde gireceğiz.

Karakalem boyama araçlarımız

Şimdi, karakalem çizim ve boyamalarımızda kullanabileceğimiz boya fırçası hazır ayarlarını toplu halde görelim (Bkz. Tablo 2):

Sıra: Adı: Açıklama: Özellikler:
01 1 Basic Temel fırça Opaklık yüzde 100,0; Boyut 80,00 piksel; Artımlı değil.
02 2 Basic Detail Temel detay fırçası Opaklık yüzde 100,0; Boyut 20,00 piksel; Artımlı değil.
03 2B Pencil 2B kurşun kalem Opaklık yüzde 70,0; Boyut 20,00 piksel; Artımlı.
04 2B Pencil Angled 2B kamış kalem Opaklık yüzde 10,0; Boyut 40,00 piksel; Artımlı.
05 2B Pencil Detail 2B detay kalemi Opaklık yüzde 100,0; Boyut 40,00 piksel; Artımlı.
06 2B Pencil Grainy 2B grenli kalem Opaklık yüzde 80,0; Boyut 40,00 piksel; Artımlı.
07 2B Pencil Shade 2B tonlama kalemi Opaklık yüzde 10,0; Boyut 20,00 piksel; Artımlı.
08 Charcoal Small İnce füzen Opaklık yüzde 66,7; Boyut 20,00 piksel; Artımlı.
09 Charcoal Soft Tilted Eğri gövdeli yumuşak füzen Opaklık yüzde 20,0; Boyut 170,00 piksel; Artımlı.
10 Graphite Black 01 Grafit siyahı kalem 01 Opaklık yüzde 80,0; Boyut 40,00 piksel; Artımlı.
11 Graphite Black 02 Grafit siyahı kalem 02 Opaklık yüzde 85,0; Boyut 110,00 piksel; Artımlı.
12 Graphite Black Shade Grafit siyahı tonlama kalemi Opaklık yüzde 15,0; Boyut 40,00 piksel; Artımlı.
13 Graphite Shades 01 Grafit tonlama fırçası 01 Opaklık yüzde 40,0; Boyut 250,00 piksel; Artımlı.
14 Graphite Shades 02 Grafit tonlama fırçası 02 Opaklık yüzde 25,0; Boyut 250,00 piksel; Artımlı.

Tablo 2 GIMP Resim Stüdyosu 2.0 karakalem araçları.

Bir sonraki yazıda görüşmek üzere....


© 2012-2020 www.dijitalresimnedir.com. Tüm Hakları Saklıdır.

Sistem Tasarımı ve Kodlama:

Özdemir Akesen

Grafik Tasarım:

Özdemir Akesen