Dijital resim dünyasına hoş geldiniz...

Dijital Tuvalimiz

Yazan: Özdemir AKESEN — Yayın Tarihi: 06 Mayıs 2012

Dijital tuval, üzerinde dijital resim çalışmasının bulunduğu sanal bir alandır. Adındaki dijital sıfatı, geleneksel resimdeki adaşından onu ayırt etmemizi sağlar. Karıştırma ihtimalinin olmadığı durumlarda sadece tuval de diyebiliriz. 

Geleneksel resimde çizim ve boyamalar için çok sayıda destek malzemesi kullanılır. Tahta, kâğıt, tuval bunlar arasındadır. Fakat bilgisayar ortamındaki bir resmin üzerinde bulunduğu kabul edilen destek malzemesi'ne sadece tuval (İng. canvas) denilir.

Dijital resimler, istenilen fiziksel destek malzemeleri üzerine basılıp gerçek dünyaya aktarılabilir. Hatta, böylece bir bölümü dijital, bir bölümü geleneksel resim teknikleriyle yapılmış karma çalışmalar da mümkündür.

Bu yazımda dijital tuvalimizi tanıyacağız.

Yeni bir resim çalışmasına başlamak için:

  • Grafik tabletinizi bilgisayarınıza bağlayın,
  • GIMP'i çalıştırın,
  • Tuvalinizi oluşturun: Dosya ⇒ Yeni ya da Ctr+N,
  • Yeni bir katman oluşturun: Katman ⇒ Yeni Katman ya da Shift+Ctr+N.

Şimdi bu adımları sırasıyla inceleyelim:

ADIM 1: Grafik tabletinizi bilgisayara bağlayın

Grafik tabletinizin kablosunu bilgisayarınızın USB girişine bağlayın. Tabletinizi GIMP'i başlattıktan sonra bağlarsanız GIMP, tablet kaleminizin basıncını algılamaz. Kalem basıncının resim işleme yazılımı tarafından algılanması, dijital resim çalışmalarında mutlaka olması gereken bir özelliktir.

Bazı tablet markalarında, tablet sürücüsünün çalışması için kalemle tablet yüzeyinde bir işlem yapılması da gerekir: Kalemi tablet yüzeyinde tıklamadan dolaştırın. Fakat bu işlemi yine GIMP başlamadan yapmalısınız. Aksi halde GIMP, tablet kalemini algılamaz, kaleminiz tıpkı fare gibi algılanır. Tabii yine kalem basıncı olmayacaktır.

Bağlamayı unuttuysanız ya da tablet sürücünüzün devreye girmesi için gerektiği halde, tablet kaleminizle hiç işlem yapmadıysanız tabletinizi  bilgisayarınıza bağlayın ya da kaleminizi tablet yüzeyinde tıklamadan dolaştırın. Sonra GIMP'i kapatıp tekrar başlatın.

ADIM II: GIMP'i çalıştırın

GIMP ilk açıldığında Şekil 1'deki gibi bir görünüme sahiptır:

Şekil 1 GIMP ilk açıldığında bizleri buna benzer bir görünümle karşılar.

GIMP 2.8'den itibaren GIMP'i Şekil 1'de görüldüğü gibi tek pencere modunda kullanabiliriz. Kurulduktan sonra ilk çalıştırıldığında GIMP, bizi yine iki yanında birer paneli olan resim penceresinden oluşan dağınık hâliyle karşılar. Resim penceresinin menü çubuğunda Pencere ⇒ Tek Pencereli Kip komutunu tıklayın. İşte GIMP'iniz yeni tek pencereli hâliyle karşınızda... Siz değiştirmediğiniz sürece de tek pencereli modda çalışır.

ADIM III: Tuvalinizi oluşturun

GIMP açıldıktan sonra ilk yapacağımız iş, yeni bir tuval oluşturmaktır. Bunun için resim penceresindeki menu çubuğunda Dosya ⇒ Yeni (File ⇒ New) komutunu tıklarız ya da klavyede Ctrl+N kısayolunu tuşlarız.

NOT: Ctrl+N gibi klavye kısayollarını tuşlamak için ilk tuşa basılı tutarken ikinci tuşa basın ve sonra her iki tuşu da serbest bırakın. Kontrol (Ctrl) tuşundan sonraki + işareti bu kısayolda Ctrl tuşunu basılı tutacağımızı gösterir.

Dosya ⇒ Yeni komutunu verdiğimizde Yeni bir Görüntü Oluştur (Create a New Image) diyalog penceresi açılacaktır (Bkz. Şekil 2):

GIMP'te Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresi

Şekil 2 GIMP'te Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresi.

Standart bir tuval oluşturmayı GIMP'in Dijital Resim Çalışmaları için Hazırlanması konulu yazımın Varsayılan tuvalin ve baskı çözünürlüğünün ayarlanması bölümünde görmüştük. İşte şimdi Yeni bir Görüntü Oluştur penceresinde gördüğümüz tuval ebadı, tuval ölçü birimi ve baskı çözünürlüğü ayarları, GIMP'te daha önce yaptığımız bu ayarlardan gelmektedir.

NOT: Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresinde bulunan alanlardaki değerleri, o an ihtiyacımız olan değerlerle değiştirebiliriz. Böylece Tamam düğmesine tıklayıp diyalog penceresini kapatırsak tuvalimiz yeni değerlere göre oluşturulur.

Fakat ihtiyacımız olan tuvalleri GIMP'e önceden şablon olarak ekleyip tuval oluşturmak için bu şablonları kullanmak çok daha verimli bir yöntemdir.

Aslında öntanımlı tuvalimiz de özelliklerini önceden belirleyip tekrar tekrar kullandığımız için bir şablondur.

Şablonlar konusunu bu yazının son bölümünde detaylı bir şekilde inceleyeceğiz.

Artık, Tamam (OK) düğmesine tıklayıp yeni tuvalimizi oluşturabiliriz (bkz. Şekil 3):

GIMP'te yeni tuvalimiz

Şekil 3 GIMP'te yeni tuvalimiz.

NOT: Şekil 3'te yeni tuvalin üzerinde gördüğümüz ufak daire, boya fırçasıdır. Boya fırçasının tuvalde bulunduğu konumu görüntü penceresinin sol alt kenarında izleyebiliriz. Keza, yatay ve dikey cetveller üzerindeki siyah dolgulu üçgenler de fırçanın konumunu gösterir. Tuval ölçü birimi santimetredir. Bu nedenle mesafe gösteren sayılar santimetre cinsindendir.

Resim penceresinin alt kenarında soldan sağa doğru, yatay konum, dikey konum, ölçü birimi açılır listesinde geçerli tuval ölçü birimi, yaklaştırma oranları açılır listesinde tuvalin geçerli yaklaştırma oranı ve Sevgili GIMP'imizin seçili araç için (örnek şeklimizde boya fırçası için) verdiği bilgi notu yer alır. 

GIMP'i dijital resim çalışmalarımız için hazırlarken yaptığımız ayarlar gereğince:

  • Tuvalimizin ölçü birimi santimetredir,
  • Tuvalimiz yüzde 100 (1:1) yaklaştırma oranında gösterilmektedir,
  • Resim pencemizin yatay ve dikey cetvellerindeki mesafeler gerçek mesafeleri göstermektedir: Dijital tuvalimizdeki 1 cm, gerçekten de 1 cm'dir.

Özetle, bilgisayarımızın ekranındaki dijital tuvalimizle şövalemizde duran aynı ebattaki gerçek tuvalimiz arasında hiçbir fark bulunmamaktadır.

ÖNEMLİ: Tuvalimiz sadece yüzde 100 yaklaştırma oranında yani, 1:1 ölçeğinde gerçek büyüklüğünde görüntülenir ve aynı büyüklükteki gerçek bir tuvale kalemle ya da fırçayla çizim ve boyama yapılır gibi çizim ve boyama yapılabilir.

Ölçek, yüzde 50 yaklaştırma oranında 1:2, yüzde 300 yaklaştırma oranında 3:1 olacaktır.

Dijital resmin olmazsa olmazı: Katmanlar

IV. adımda yeni bir katman oluşturacağız. Fakat ondan önce katmanlar konusunu kısaca inceleyelim.

Şekil 3'te gördüğümüz dijital tuvalimizde tek katman vardır: beyaz renkli Artalan (Background) adlı arka plan katmanı. Şövalemize yeni bir tuval yerleştirdiğimizi düşünelim. İşte bu resim çalışmaya hazır tuvalimizin dijital versiyonunda sadece bu arka plan katmanı bulunur.

Ancak arka plan katmanını dijital resimde çizim ve boyama için kullanmayız. Çizim ve boyamalarımızda tuvalimizin üzerinde oluşturacağımız yeni katman ya da katmanları kullanırız.

Katman; dijital tuvalimize serilmiş, üzerinde çizim ve boyama yapabileceğimiz şeffaf bir tabakadır. 

NOT: Artalan adlı arka plan katmanı özel bir katman olduğu için beyaz zeminlidir. Gerçek hayattaki tuvalimizi temsil eder. Diğer bütün katmanlar, bu arka plan katmanının üzerinde yer alırlar ve şeffaf olurlar.

Katmanlarla ilgili işlemler için GIMP'in Katman menüsündeki komutlar kullanılır. Yanısıra, katmanlarla ilgili pek çok işlemi Katmanlar (Layers) diyalog penceresinde yürütebiliriz.

Şimdi klavyede Ctrl+L kısayolunu tuşlayıp GIMP'in Katmanlar diyalog penceresini açın. Katmanlar diyalog penceresi resim penceresinin sağ kenarında bulunan panelin üst bölümünde yeralır. Şekil 4'te GIMP'in Katmanlar diyalog penceresini ve araç çubuğundaki düğmelerin işlevlerini görüyoruz:

GIMP'in katmanlar diyag penceresi ve araç çubuğu

Şekil 4 GIMP'in katmanlar diyalog penceresi ve araç çubuğu.

ADIM IV: Yeni bir katman oluşturun

Yeni bir katman oluşturmak için Katmanlar diyalog penceresinin alt kenarında bulunan araç çubuğundaki düğmelerden en soldakine (Şekil 4'te gördüğünüz 1 numaralı düğmeye) tıklayın ya da  klavyenizde Shift+Ctrl+N kısayolunu tuşlayın. Bu iki yöntem, GIMP'in menü çubuğundaki Katman ⇒ Yeni Katman... komutunun kısayollarıdır. 

Böylece Yeni Katman (New Layer) diyalog penceresi açılır (bkz. Şekil 5):

GIMP'te Yeni Katman diyalog penceresi

Şekil 5 GIMP'te Yeni Katman diyalog penceresi.

Yeni Katman diyalog penceresinde sadece önünde Katman adı (Layer name) yazan kutuya yeni katmanın adını yazdıktan sonra Tamam (OK) düğmesine tıklayıp kapatın. Diğer hiçbir ayarı değiştirmeye gerek yoktur.

Katmanların adlandırılması

Katmanları adlandırırken onları sonra size hatırlatacak anlamlı isimler vermenizi öneririm. Vereceğiniz isim, katmanı kullanım amacınızla ilgili olabilir: Çizim, Skeç, Boya vb.

Katmanlara Çizim #1, Çizim #2 ya da Boya #1, Boya #2 gibi numaranmış isimler de verilebilir. Örneğin, ilk katmanınıza Çizim #1 ismini verin. Yeni bir katman oluşturmak için Shift+Ctrl+N klavye kısayolunu tuşlayıp Yeni Katman diyalog penceresini açtığınızda son yazdığınız katman adı size tekrar önerilir. Şimdi sadece Tamam düğmesine tıklayıp diyalog penceresini kapatın. GIMP, yeni katmanınıza Çizim #2 ismini verecektir. Buradaki 'sihir', # işareti ve onu hiç boşluksuz izleyen bir sayının olmasıdır.

Bir katmanın adını daha sonra değiştirmek isterseniz, Katmanlar diyalog penceresindeki değiştirmek istediğiniz katman adına tablet kalemi ya da fareyle gelip çift tıklayın. Bir metin düzenleme alanı açılır. Buraya yeni katman adını yazın ve sonra Enter tuşuna basın.

Dijital tuvalimizi kaydırma, yaklaştırma/uzaklaştırma

Resim pencereniz ekranı kaplasa bile dijital tuvaliniz resim pencerenize sığmayabilir. Bu durumda tuvalinizin görmediğiniz fakat çalışmak istediğiniz bir bölümünü resim penceresinde görünür duruma getirmeniz gerekir. Bu işleme tuvali kaydırma adı verilir.

Yanısıra, dijital tuvalinize yaklaşıp daha detaylı çalışabilirsiniz.

Tuvalinizi kaydırma ve yaklaştırma/uzaklaştırma, dijital resim çalışmanızın verimini yakından etkiler. GIMP'te bu işlemler için Gezgin (Navigation) diyalog penceresini kullanırız.

Gezgin diyalog penceresi açık değilse resim pencerenizin menü çubuğunda, tablet kaleminiz ya da farenizle  Pencereler ⇒ Rıhtımlanabilir Kutular (Windows ⇒ Dockable Dialogs) komutunun üzerine gelin ve açılacak listeden Gezgin (Navigation) öğesine tıklayın. Gezgin diyalog penceresi açılır

Aşağıda, Şekil 6'da GIMP'in Gezgin diyalog penceresini ve araç çubuğundaki düğmelerin kullanımını görüyoruz:

GIMP'in Gezgin diyalog penceresi ve kullanımı

Şekil 6 GIMP'in Gezgin diyalog penceresi ve kullanımı.

NOT: Gezgin diyalog pencereniz yüzer haldeyse, onu resim penceresinin sağ tarafındaki panel penceresine demirleyin. Böylece hem çalışma alanınız dağınıklıktan kurtulur; hem de çok sık kullanılan diyalog pencerelerine kolay bir şekilde ulaşabilirsiniz.

Diyalog pencerelerini rıhtıma nasıl demirleyeceğinizi henüz bilmiyorsanız, bu yazının devamındaki nota bakabilirsiniz.

Dijital tuvalinizi kaydırmanın bir diğer yolu GIMP'in resim penceresindeyken bir elinizle klavyede aralık çubuğu'nu basılı tutuyorken diğer elinizle tablet kaleminizi tablet yüzeyine değdirmeden (yani tıklamadan) hareket ettirmektir. Alışmaya bağlı olarak, bu ikinci kaydırma yöntemi daha pratiktir. Örneğin ben, dijital resim çalışırken bu ikinci yöntemi daha sık kullanırım.

Tuvale yaklaşıp uzaklaşma için de benzer pratik bir yöntem vardır: Resim penceresi seçiliyken, bir elinizle klavyede Ctrl tuşunu basılı tutuyorken diğer elinizdeki farenin tekerleğini çevirmek suretiyle tuvalinizi seri bir şekilde yaklaştırıp uzaklaştırabilirsiniz. Bu, yine alışmaya bağlı olarak, tuvali yaklaştırıp uzaklaştırmak için daha pratik bir yöntemdir.

Şekil 6'daki açıklamaların da ışığında dijital tuvali kaydırma ve yaklaştırıp uzaklaştırma konularında alıştırmalar yapıp ustalaşmanızı öneririm.

Dijital tuval ebadımız

Dijital resim çalışmaları çoğunlukla kâğıda ya da tuvale basılmak üzere yapılır. Bu nedenle dijital resminize başlamadan önce, çalışacağınız dijital tuvalinizin genişliğine ve yüksekliğine karar verirken aşağıdaki soruyu cevaplamanız gerekir:

Resminiz kaça kaç bir kâğıda ya da tuvale basılacak?

Örneğin, 70 cm x 100 cm gibi büyük ebatta basılacak dijital resimlerin bu büyüklüğe yetecek mega piksel değerine sahip olmaları zorunludur. Yeterli sayıda pikseli yoksa, resminiz büyük tuvallere benekli basılır. Yani, tuval üzerinde büyütülmüş piksel kareleri görülür. Böyle bir durumda resmin kalitesi düşer.

Dijital bir resmin mega piksel değeri, resmin kaç milyon renkli noktacıktan yani pikselden oluştuğunu gösteren sayıdır. Örneğin, 15 mega piksellik dijital bir resim dediğimizde bu resimde 15 milyon piksel bulunduğunu söylemiş oluruz.

Dijital resminizin mega piksel değeri arttıkça büyük ebatlardaki tuvallere kaliteli baskı imkânı da artacaktır. 

NOT:  Piksel, mega piksel, doğal çözünürlük, baskı çözünürlüğü, ppi vb kavramların açıklamaları için Dijital Resimde Temel Kavramlar  konulu yazıma bakabilirsiniz.

Konuya açıklık getireceğini umduğum bir örnekle devam etmek istiyorum:

Diyelim, 14 cm x 20 cm dijital bir tuvalimiz var. Bu tuvalimiz ister 3,7 mega piksel, ister 14,9 mega piksel, isterse de 26,5 mega piksel olsun; GIMP bize dijital tuvalimizi yüzde 100 yaklaştırma oranında daima 14 cm x 20 cm ebadında gösterecektir.

Oysa fiziksel ebadları aynı olsa da dijital ebadları farklı 3 tane dijital tuvalimiz vardır. Aşağıdaki Tablo 1'i inceleyelim:

Ebat (cm): Çözünürlük (piksel): Toplam Piksel Sayısı: Mega Piksel: Baskı Çöz. (ppi):
14 x 20 2.362 x 1.654 3.906.748 3,7 300
14 x 20 4.724 x 3.308 15.626.992 14,9 600
14 x 20 6.299 x 4.411 27.784.889 26,5 800

Tablo 1 Dijital tuvallerde mega piksel değerleri tuvale baskı kalitesini belirler.

 Tablo 1'de açıkça görüldüğü gibi baskı çözünürlüğü arttıkça dijital resmimizin çözünürlüğü (piksel cinsinden ebadı) ve mega piksel değeri de artmaktadır. Mega piksel değeri, bir resmin en fazla kaça kaç bir tuvale kaliteli basılabileceği konusunda bize bir fikir verir.

NOT I: Mega piksel değeri, tuvalin inç cm, mm, ... cinsinden ebadı değiştirilmeden baskı çözünürlüğü değeri arttırılmak suretiyle yükseltilebilir. Baskı çözünürlüğünü n katı arttırırsak mega piksel değeri yaklaşık n2 katına çıkar.

Örneğin 300 ppi'ı 2 kat arttırıp 600 ppi yapalım. Bu takdirde, 3 mega piksellik bir tuvalin yeni mega pikseli yaklaşık:

22 *  3 ⇒ 4 * 3 = 12 mega piksel olur.

NOT II: Dijital resim çalışmalarınızda 10 mega piksel ya da daha fazla mega piksel değerine sahip dijital tuvalleri tercih ediniz. Böylece büyük tuvallere kaliteli baskı imkânı da dahil, bir dizi avantajdan faydalanabilirsiniz.

Tuvallerde görünüm oranları

Dijital tuvalimizin çözünürlüğü ne kadar yüksek olursa olsun GIMP, yüzde 100 yaklaştırma oranında tuvalimizi ekranda cm cinsinden gerçek baskı ebadında gösterecektir. Bu şekilde davranmasının nedeni, bilgisayarımıza kurduktan sonra GIMP'te yaptığımız bir dizi ayardır. Bu ayarlarla ilgili geniş bilgi için GIMP'in Dijital Resim Çalışmaları için Hazırlanması konulu yazıma bakabilirsiniz.

Dijital tuvallerin baskı ebadında görüntülemesi, tuval ebadımızı, yüzde yüz yaklaştırma oranında ekranımızda tuvalimizin tamamını görecek şekilde belirleyebilmemizi sağlar. Böylece örneğin 35 cm x 50 cm gibi 1024 piksel x 768 piksel çözünürlüğe sahip bir ekrana yüzde yüz yaklaştırma oranında sığmayacak bir tuval yerine aynı görünüm oranına sahip fakat ekranda tamamını görebileceğimiz 14 cm x 20 cm ebadında bir tuval kullanabiliriz.

Baskı çözünürlüğünü yeterince yükseltip örneğin, 14 cm x 20 cm @ 600 ppi'lık bir tuval oluşturduğumuzda, tuvalimizin mega piksel değeri 14,9 milyon piksel olur. İşte, hem ekranımıza sığacak hem de büyük ebatta tuvallere basılabilecek dijital bir tuval! Aşağıda Şekil 7'de bu dijital tuvalin özelliklerini görüyorsunuz:

GIMP'in Görüntü Özellikleri diyalog penceresi

Şekil 7 GIMP'in Görüntü Özellikleri diyalog penceresi.

NOT: Görüntü özellikleri diyalog penceresini açmak için GIMP'in menü çubuğunda Görüntü ⇒ Görüntü Özellikleri komutuna tıklayın.

Görünüm oranı, dijital bir resmin ya da dijital bir fotoğrafın kısa kenarının uzun kenarına bölünmesiyle bulunur. Aşağıda, Tablo 2'de yaygın olarak kullanılan tuvallerin görünüm oranlarını görüyoruz:

Tuval : Görünüm Oranı: Örnek Dijital Tuval: Mega Piksel:
60 cm x 60 cm 1/1 (1,00) 18cm x 18 cm @ 600 ppi 17,24
30 cm x 60 cm 1/2 (0,50) 12 cm x 24 cm @ 600 ppi 15,33
50 cm x 75 cm 2/3 (0,66) 14 cm x 21 cm @ 600 ppi 15,65
60 cm x 80 cm 3/4 (0,75) 15 cm x 20 cm @ 600 ppi 15,96
60 cm x 75 cm 4/5 (0,80) 16 cm x 20 cm @ 600 ppi 17,03
50 cm x 60 cm 5/6 (0,83) 15 cm x 18 cm @ 600 ppi 14,37
50 cm x 70 cm 5/7 (0,71) 15 cm x 21 cm @ 600 ppi 16,77
35 cm x 45 cm 7/9 (0,78) 14 cm x 18 cm @ 600 ppi 13,41
35 cm x 50 cm 7/10 (0,70) 14 cm x 20 cm @ 600 ppi 14,90

Tablo 2 Yaygın kullanılan bazı tuvallerin görünüm oranları.

Tablo 2'yi hazırlarken ABD'de Kullanılan Standart Tuval Ölçüleri ve Görünüm Oranları konulu Flickr sayfasından yararlandım.

Görünüm Oranı Nasıl Bulunur ve Kullanılır?

Görünüm oranını bulmak için, tuvalimizin kısa kenarını uzun kenarına böleriz:

35 cm / 50 cm = 0,70

Belli bir görünüm oranına sahip tuval oluşturmak içinse:

  1. Tuvalimizin uzun kenarına karar veririz. 
  2. Kısa kenarını bulmak için  tuvalimizin uzun kenarını görünüm oranıyla çarparız:

20 cm * 0,70 = 14 cm

Böylece tuvalimiz 7/10 (0,70) görünüm oranında ve 14 cm x 20 cm ebadında olacaktır.

NOT I Dijital tuvallerimizin 10 mega piksel ve üzerinde olması önerilir.

NOT II: Dijital tuvalimizin mega piksel değerini, baskı çözünürlüğünü arttırmak suretiyle yükseltebiliriz.

NOT III: Büyük tuvallerdeki resimler kırpılıp, ölçeklenip istenen ebada düşürülebilir. Kırpma (İng. crop) ve ölçekleme (İng. scale), Web sitelerinde yayınlanacak resimlerin optimizasyonu için de yaygın olarak kullanılmaktadır. 

Fakat yeterince büyük olmayan bir resmin ölçeklenerek büyütülmesi sorunlara neden olur ve asla önerilmez. İşte bu nedenle 10 mega piksel ve üzerinde dijital tuvallerle çalışmamız gerekir.

Az sonra tuval oluşturmak için şablonların kullanılmasını göreceğiz. Şablonlar, kendi tuval setimizi hazırlamamızı sağlar. Yeri gelmişken dijital tuval setimizi hazırlarken göz önünde bulundurmamız gereken noktaları kısaca hatırlayalım:

  • Dijital tuvallerimiz yüzde 100 yaklaştırma oranında ekranımıza tamamı ya da tamamına yakın bölümü sığabilecek fiziksel boyutta olmalıdır.
  • Yanısıra, dijital tuvallerimiz büyük ebadlardaki gerçek tuvallere basılabilecek kadar yüksek mega piksel değerlerinde olmalıdır (10 mega piksel ve üzeri).
  • Bilgisayarımızın monitörü yeterince büyükse, örneğin 35 cm x 50 cm bir dijital tuvale yetecek alanı varsa, bu durumda 35 cm x 50 cm @ 250 ppi ebadında ve 16,17 mega piksellik dijital tuval yeterli olacaktır. Görüldüğü gibi monitörlerin fiziksel ebadları arttıkça dijital tuvallerin baskı çözünürlükleri (ppi) azalmaktadır.
  • Dijital tuval setimizdeki tuvallerin aynı baskı çözünürlüğünde olması dijital resim çalışmalarımızda işimizi kolaylaştırır. Fırçaların boyutu baskı çözünürlüğüne göre değişir. Dolayısıyla yeni bir tuval oluşturduğumuzda eğer baskı çözünürlüğü farklıysa fırçalarımızın boyutunu yeniden ayarlamamız gerekir. Baskı çözünürlüğü aynıysa böyle bir ayarlamaya gerek kalmaz.

Tuval oluşturmak için şablonların kullanılması

Şimdi yeniden Ctrl+N kısayolunu tuşlayıp, açılan Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresine gözatalım (bkz. Şekil 2). Diyalog penceresinin üst kenarındaki Şablon (Template) açılır listesini tıklayıp açın. Bu listede GIMP ile gelen hazır şablonlardan istediğiniz birine tıklayıp tuvalinizin özelliklerini diyalog penceresine getirebilirsiniz. Ardından Tamam (OK) düğmesine tıklayıp tuvalinizi oluşturabilirsiniz.

Şablonlar; dijital tuvallerin ölçü birimlerini, genişliklerini, yüksekliklerini, artalan renklerini ve diğer bir kaç özelliğini, daha sonra kullanılmak üzere saklamamızı sağlar. Böylece, istediğimiz özelliklere sahip bir tuvali sadece listedeki şablonunun adına tıklayıp kolay bir şekilde oluşturabiliriz.

Kendi şablonlarımızı oluşturmayı görmeden önce Şablonlar diyalog penceresini inceleyelim. Çünkü, yeni bir şablon oluşturmak, mevcut şablonların özelliklerini değiştirmek ya da şablonlar listesinde seçili haldeki şablondan yeni bir tuval oluşturmak için Şablonlar diyalog penceresinin alt kenarındaki araç çubuğu kullanılır.

Şablonlar diyalog penceresi

Şablonlar diyalog penceresi açık değilse resim pencerenizin menü çubuğunda,  tablet kalemiz ya da farenizle  Pencereler ⇒ Rıhtımlanabilir Kutular (Windows ⇒ Dockable Dialogs) komutunun üzerine gelin ve açılacak listeden Şablonlar (Templates) öğesine tıklayın. Şablonlar diyalog penceresi açılır (Bkz. Şekil 8):

GIMP'in Şablonlar diyalog penceresi

Şekil 8 GIMP'in Şablonlar diyalog penceresi.

NOT: GIMP'te bir diyalog penceresinin rıhtımlanabilir olması, resim penceresinin her iki yanındaki panellere bu diyalog penceresini yerleştirebileceğimizi gösterir. Böylece çalışma alanımız daha düzenli olur.

Şablonlar diyalog pencereniz Şekil 8'de görüldüğü gibi yüzer haldeyse, Görüntü Şablonları yazan kısmından tablet kaleminizle ya da farenizle tıklayıp sürükleyin ve sol taraftaki panel penceresinin alt kısmına getirip bırakın. Diyalog penceresi panel penceresine yerleşecek başka bir deyişle rıhtıma demirlenecektir.

İşler düzgün gitmezse paniklemeyin. Tecrübeli kullanıcılardan yardım alın.

GIMP'te pek çok diyalog penceresini de bu şekilde rıhtıma demirleyebilirsiniz.

Şablonları yönetmek için Şablonlar diyalog penceresi kullanılır. Aşağıda Şekil 9'da Şablonlar diyalog penceresini ve araç çubuğundaki düğmelerin işlevlerini görüyoruz:

Şablonlar diyalog penceresi

Şekil 9 GIMP'te Şablonlar diyalog penceresi ve kullanımı.

Yeni bir şablon oluşturulması

Şimdi, Şablonlar diyalog penceresinin araç çubuğunda bulunan, Şekil 9'daki 2 numaralı Yeni bir şablon oluştur düğmesine tıklayalım. Yeni bir Şablon Oluştur diyalog penceresi açılır (Bkz. Şekil 10):

GIMP'te Yeni bir Şablon Oluştur diyalog penceresi

Şekil 10 GIMP'te Yeni bir Şablon Oluştur diyalog penceresi.

Yeni bir Şablon Oluştur diyalog penceresinde yukarıdan aşağıya doğru sırasıyla:

  1. Ad kutusuna şablonunuzu daha sonra size hatırlatacak bir isim yazın.
  2. Simge düğmesine tıklayıp açılan listeden tuval şablonunuz için bir simge seçin (isteğe bağlıdır).
  3. Görüntü Boyutu kısmında:
    • Tuvalinizin ölçü birimini santimetre (centimeters) olarak belirleyin. Santimetre, açılan listede yoksa listenin altındaki Daha fazla... öğesine tıklayın. Açılan Birim Seçimi diyalog pencereresinde Santimetre (Centimeters) öğesini tıklayıp seçtikten sonra Tamam düğmesine tıklayıp Birim Seçimi diyalog pencereresini kapatın.
    • Tuvalinizin genişliğini ve yüksekliğini ilgili kutulara yazın. GIMP, genişlik ve yükseklik değerlerini baskı çözünürlüğüne göre küsuratlı hesaplayabilir. Bu normal bir davranıştır, sayıları düzeltmeye çalışmayın.
    • GIMP, yazdığınız genişlik ve yükseklik değerlerini karşılaştırıp tuvalinizin yatay ya da dikey yönelimde mi olduğuna karar verir. Bu kararını da üzerinde portre ve manzara simgesi bulunan düğmelerden birini seçerek gösterir. Genişlik ve yükseklik eşitse bu iki düğmenin hiçbiri seçilmeyecektir.
    • Bu bölümde son olarak isterseniz tuvalinizin yönelimini değiştirebilirsiniz. Yatay için manzara simgesine, dikey için potre simgesine tıklayın. Tuvallerin yatay yönelimi esastır. Bu nedenle dikey bir tuval için şablon oluşturacaksanız bu durumu şablonunuzun adında belirtmeyi unutmayın: 14 x 21 cm dikey @ 600 ppi (2/3) gibi.
    • Şablonlarda tuval yönelimi, ayrı bir özellik olarak kaydedilmez. GIMP, tuvalin yönelimine genişlik ve yükseklik değerlerini karşılaştırarak karar verir.
  4. Açık değilse Gelişmiş Seçenekler yazısına tıklayıp Gelişmiş Seçenekler bölümünü açın.
  5. Gelişmiş Seçenekler bölümünde:
    • X Çözünürlüğü ve Y Çözünürlüğü değerleri dijital resminizin baskı çözünürlüğüdür ve uygulamada birbirine eşittir. Dijital resim ya da fotoğrafların baskı çözünürlüğü birimi ppi'dir ve inç başına piksel demektir. Bir diğer baskı çözünürlüğü birimi dpi, inç başına nokta demektir ve yazıcıların baskı çözünürlüğünden söz ederken kullanılır. 
    • Baskı çözünürlüğü, dijital bir tuvalin fiziksel ebadını değiştirmeden çözünürlüğünü (piksel cinsinden genişlik ve yüksekliğini) ve dolayısıyla mega piksel değerini yükseltmek için pratik bir yol sunar (bkz. Tablo 2).
    • Resminizin renk uzayı RGB renk uzayıdır.
    • Tuvalinizin ilk ve en alttaki katmanı olan Artalan (Background) katmanı artalan rengiyle doldurulacaktır. Artalan rengi çoğu zaman beyazdır. Böylece dijital tuvalinizin geleneksel resimdeki adaşı gibi beyaz bir zemini olur. Fakat tuvalinizi oluşturmadan önce artalan renginizi değiştirirseniz yeni tuvalinizin Artalan katmanı bu renkle doldurulur.
    • Yorum kısmına resim çalışmanızı açıklayıcı ressam, yazılım, tarih vb. bilgileri yazabilirsiniz. Bu bilgiler resminizin JPEG ya da PNG kopyalarının üstbilgi bölümüne yazılır.
    • GIMP, EXIF verisi (EXIF data) da denilen, fotoğraf ya da resim çalışması dosyalarındaki açıklayıcı bilgileri UTF-8 karakter kodlamasına göre kaydedip okuyabilir. Yorum bilgilerini GIMP'te okumak ya da değiştirmek için Görüntü ⇒ Görüntü Özellikleri... komutunu tıklayın. Açılacak Görüntü Özellikleri diyalog penceresinin Yorum sekmesine tıklayın (bkz. Şekil 7).
  6. Yeni tuval şablonunuz artık kullanıma hazırdır. Şablonunuzu kaydedip diyalog penceresini kapatmak için Tamam düğmesine tıklayabilirsiniz.

GIMP, yeni tuval şablonunuzu Şablonlar diyalog penceresinde ilk sıraya yerleştirir.

Şablonlar listesindeki öğeleri istediğiniz şekilde sıralayabilirsiniz. Listedeki öğeleri sıralamak için tablet kaleminizle ya da farenizle sürükleyip yeni yerine bırakmanız kâfidir.

NOT: GIMP'te yeni bir tuval oluşturmak için açtığımız Yeni bir Görüntü Oluştur diyalog penceresinin üst kenarındaki Şablon açılır listesindeki öğeler de Şablonlar diyalog penceresindeki sıralamaya göre yer alır. 

Şablonlar diyalog penceresiyle ilgili notlar

  • Yeni bir tuval oluşturmak için şablon kullanmak kolaylıktır. Bir tuvali sık sık oluşturuyorsanız ve tuvalinizin şablonu yoksa, bu şablonu hazırlamanızı öneririm.
  • Artık kullanmadığınız şablonları Şablonlar diyalog penceresinin araç çubuğunda bulunan çöp kovası simgesine tıklayıp silebilirsiniz (Bkz. Şekil 9).
  • Listede seçili şablondan tuval oluşturmak için şablon adının sol tarafındaki simgesine tablet kaleminizle çift tıklayın. Ya da Şekil 9'daki 1 numaralı düğmeye tıklayın
  • Şekil 9'da 4 numara ile gösterdiğim düğme, seçili şablonun özelliklerini yeniden düzenleyebilmemiz için Şablonu Düzenle diyalog penceresini açar. Bu diyalog penceresi de tıpkı 2 numaralı düğmeye tıklayınca açılan Yeni Şablon  diyalog penceresi gibi kullanılır. Sadece pencere başlıkları farklıdır.
  • Şablonlar diyalog penceresinin sunduğu bir diğer imkân, seçili şablonun bir kopyasını oluşturmaktır. Bunun için Şekil 9'da 3 numarayla gösterdiğim düğmeye tıklayın. Seçili şablonun bir kopyası oluşturulur ve özelliklerini hemen düzenleyebilmeniz için Şablonu Düzenle diyalog penceresi açılır. Gerekli düzenlemeleri yaptıktan sonra Tamam düğmesine tıklayıp diyalog penceresini kapatın. Böylece yeni şablonunuz listeye eklenecektir.
  • Şekil 9'daki 3 numaralı Şablonu Kopyala düğmesine yanlışlıkla tıkladıysanız, açılan Şablonu Düzenle diyalog penceresini İptal düğmesine tıklayıp kapatın. Ardından listenin ilk sırasına eklenen şablon kopyasını (kopya şablon, kopyalanan şablonun adının sonuna #1 eklenerek adlandırılmıştır) çöp kovasına tıklayıp silin.

Bir sonraki yazıda buluşmak üzere...

 


© 2012-2020 www.dijitalresimnedir.com. Tüm Hakları Saklıdır.

Sistem Tasarımı ve Kodlama:

Özdemir Akesen

Grafik Tasarım:

Özdemir Akesen